Cách chỉnh máy hàn Tig Nhật hàn inox mỏng không cháy thủng, không biến màu

Hàn inox mỏng bằng Tig là công việc đòi hỏi kiểm soát nhiệt chính xác: thừa nhiệt một chút là tấm cháy thủng, cong vênh hoặc mối hàn chuyển màu xanh tím. Máy hàn Tig nội địa Nhật có đầy đủ các chức năng để kiểm soát nhiệt, nhưng cần chỉnh đúng. Bài viết này hướng dẫn từng thông số.

Vì sao inox mỏng dễ cháy thủng và biến màu?

• Inox dẫn nhiệt kém: nhiệt không tản đi mà dồn lại tại vùng hàn, tấm mỏng nhanh chóng quá nhiệt.
• Inox giãn nở nhiệt lớn: tấm dễ cong vênh, hở khe khi đang hàn.
• Biến màu là do oxy hóa: khi inox còn nóng mà không được khí Argon che phủ, bề mặt bị oxy hóa và đổi màu. Màu càng đậm nghĩa là nhiệt càng nhiều hoặc che chắn khí càng kém.

Vì vậy mọi cách chỉnh đều xoay quanh hai mục tiêu: đưa ít nhiệt nhất có thể và che khí cho đến khi kim loại nguội.

Thông số khởi điểm theo độ dày

Vuốt ngang để xem đầy đủ bảng →

Đây là mức khởi điểm cho mối hàn giáp mối ở tư thế bằng. Luôn hàn thử trên tấm mẫu cùng độ dày rồi tinh chỉnh. Xem bảng đầy đủ cho các vật liệu khác tại bảng tra độ dày hàn và công suất máy.

Cài đặt cơ bản trên máy

• Chế độ dòng: một chiều (DC, 直流), điện cực nối cực âm. Chế độ xoay chiều (AC, 交流) chỉ dùng cho nhôm.
• Khí bảo vệ: Argon tinh khiết.
• Điện cực tungsten: mài nhọn, đường mài chạy dọc theo thân điện cực. Đầu nhọn cho hồ quang tập trung, dễ điều khiển trên tấm mỏng.
• Que bù: ER308L cho inox 304, ER316L cho inox 316.

Dùng chế độ xung để giảm nhiệt

Chế độ xung (パルス) là công cụ mạnh nhất để hàn inox mỏng: dòng hàn luân phiên giữa mức cao (dòng xung) để tạo vũng hàn và mức thấp (dòng nền) để vũng hàn nguội bớt mà hồ quang không tắt. Nhiệt trung bình đưa vào tấm giảm rõ rệt.

Gợi ý khởi điểm:

• Dòng xung: cao hơn một chút so với dòng hàn thường dùng cho độ dày đó
• Dòng nền: khoảng 30 – 50% dòng xung
• Tần số xung: thấp (khoảng 1 – 3 lần mỗi giây) khi hàn tay có que bù, mỗi nhịp xung chấm một lần que; tần số cao hơn cho hồ quang tập trung, hẹp hơn
• Tỷ lệ thời gian xung: khoảng 30 – 50%

Up-slope, down-slope và lấp crater

• Dòng khởi đầu và up-slope (アップスロープ): dòng tăng dần từ mức thấp lên dòng hàn, tránh thủng ngay điểm mồi hồ quang.
• Down-slope (ダウンスロープ) và dòng crater: dòng giảm dần khi kết thúc, lấp vết lõm cuối mối hàn, tránh nứt và rỗ. Với tấm mỏng, đây là chỗ hay bị thủng nhất nếu ngắt hồ quang đột ngột.
• Chế độ cò 4 nhịp (クレータ有): bấm giữ để mồi ở dòng khởi đầu, nhả ra để hàn, bấm lần nữa để chuyển sang giảm dòng, nhả ra để kết thúc. Nên dùng chế độ này khi hàn inox mỏng.

Khí Argon: lưu lượng và thời gian thổi sau

• Lưu lượng: khoảng 6 – 10 lít/phút cho hàn tấm mỏng trong xưởng. Mở khí quá lớn gây xoáy, hút không khí vào và che chắn kém đi.
• Chụp sứ: dùng chụp cỡ lớn hơn, hoặc bộ lưới lọc khí (gas lens) để luồng khí êm và phủ rộng hơn.
• Thổi khí trước (プリフロー): khoảng nửa giây đến một giây để đẩy không khí khỏi vùng hàn trước khi mồi.
• Thổi khí sau (アフターフロー): khoảng 5 – 10 giây tùy dòng hàn. Giữ nguyên mỏ hàn tại cuối mối hàn cho đến khi khí ngừng thổi, rút mỏ sớm là nguyên nhân phổ biến làm cuối mối hàn và điện cực bị đen.

Kỹ thuật hàn và gá kẹp

• Hồ quang ngắn: giữ đầu điện cực cách bề mặt khoảng 1 – 2 mm.
• Đi nhanh và đều tay: dừng lại lâu một chỗ là tích nhiệt.
• Hàn đính dày: đính cách nhau khoảng 20 – 30 mm để tấm không hở khe khi giãn nở.
• Dùng thanh tản nhiệt: kẹp thanh đồng hoặc nhôm sát hai bên và phía sau đường hàn để hút bớt nhiệt. Đây là cách hiệu quả nhất chống cháy thủng và cong vênh.
• Khe hở nhỏ, mép khít: tấm mỏng không chịu được khe hở lớn.
• Bảo vệ mặt sau: mặt sau mối hàn nếu tiếp xúc không khí sẽ bị oxy hóa sần sùi. Với ống và sản phẩm yêu cầu cao, thổi Argon bảo vệ mặt sau; với tấm phẳng, thanh đồng lót phía sau giúp giảm hiện tượng này.

Đọc màu mối hàn

Vùng biến màu làm giảm khả năng chống gỉ, nên làm sạch bằng hóa chất tẩy mối hàn hoặc máy tẩy mối hàn inox sau khi hàn.

Bảng xử lý lỗi nhanh

Vuốt ngang để xem đầy đủ bảng →

Thuật ngữ tiếng Nhật trên máy hàn Tig

Xem thêm cách đọc bảng điều khiển tiếng Nhật trên máy hàn Nhật.

Tư vấn tại VIETMACH

VIETMACH cung cấp máy hàn Tig nội địa Nhật có chế độ xung, up-slope, down-slope, được tuyển chọn, kiểm tra kỹ thuật, chạy thử hàn inox trước khi giao, bảo hành 12 tháng, hướng dẫn cài đặt khi nhận máy. Gọi 0908.991.039 (Zalo).

Câu hỏi thường gặp

Hàn Tig inox 1 mm để bao nhiêu Ampe?

Khoảng 30 – 60A tùy kiểu mối hàn và tốc độ hàn. Nên bắt đầu ở mức thấp, hàn thử trên tấm mẫu rồi tăng dần; dùng chế độ xung để giảm nhiệt.

Vì sao mối hàn Tig inox bị xanh tím?

Do thừa nhiệt hoặc thiếu khí che khi kim loại còn nóng. Giảm dòng, đi nhanh hơn, tăng thời gian thổi khí sau và giữ mỏ hàn tại chỗ cho đến khi khí ngừng.

Hàn inox mỏng có cần chế độ xung không?

Không bắt buộc nhưng rất nên dùng. Xung giảm nhiệt trung bình đưa vào tấm, hạn chế cháy thủng, cong vênh và biến màu.

Hàn Tig inox dùng dòng AC hay DC?

Dùng DC, điện cực nối cực âm. AC chỉ dùng khi hàn nhôm và magie.